معاويه « 1 » به بركت ظلم ملك از دست امام على - كرّم اللّه

--> - عوارف ، 1 / 161 ( حاشيهء احياء ) ؛ كاشانى ، مصباح الهدايه ، 146 - 153 ، همايى ؛ ترجمهء رسالهء قشيريّه ، 43 - 44 ، فروزانفر ؛ ابو نصر سرّاج ، اللمّع ، 187 - 189 ؛ معصومعليشاه ، طرائق الحقايق ، 2 / 322 - 328 ؛ و مقالهء « Khirka » در دائرة المعارف اسلام ( انگليسى ، 5 / 17 - 18 ، چاپ جديد ) . ( 1 ) . شكّ نيست كه زندگانى عمر خطّاب بسيار ساده بوده ، امّا ظاهرا عبيد در اين نسبت‌هاى خود به عمر خطّاب اغراق كرده است . چه « خشت زدن » ، « نان جو خوردن » و بويژه « خرقهء هفده منى پوشيدن » در مآخذ معتبر ياد نشده است . يكى از صفات بارز ادباى بزرگ ، قدرت آنها است بر اينكه از كاهى كوهى - و بالعكس - بسازند . دربارهء سادگى عمر همين‌قدر ، گفته‌اند كه « رؤى عليه قميص فيه اثنا عشرة رقعة و هو يخطب » و نيز « . . . كان لعمر - رضى اللّه عنه - قميص قيمته اربعة دراهم . فقال انى اخشى ان اسأل عن لينه يوم القيامة . فبكى سالم غلامه و قال له : رأيتك قبل الخلافة لبست ثوبا باربعين دينارا فاستحسنته . فقال يا سالم انّى كنت لم انل شيئا الّا طلبت فوقه ، فلمّا نلت الخلافة علمت ان ليس فوقها الّا الجنّة ، فدعنى اطلبها » - راغب ( محاضرات ، 4 / 366 ، بيروت ) . ابن عبد ربّه در باب سادگى او چنين آرد ( العقد الفريد ، 4 / 271 ، احمد امين ) : « - . . . و امّا عمر بن الخطّاب فكان يجرى على نفسه درهمين كلّ يوم من بيت المال . و قال ابن عبّاس : خرجت اريد عمر فى خلافته ، فالقيته راكبا على حمّار قد ارسنه بحبل اسود ، و فى رجليه نعلان محصوفتان و عليه ازار قصير و قميص قصير ، قد انكشفت منه ساقاه ، فمشيت الى جنبه و جعلت اجبذ الازار عليه . فجعل يضحك و يقول : انّه لا يطيعك . » شيخ روزبهان بقلى شيرازى ( فت ، 606 ه . ق . ) در مورد ظلم‌هايى كه ظالمان با پاكان و دوستان خدا كردند ، فصل مشبعى در شرح شطحيّات ( « فصل فى امتحان القوم » ، 23 - 28 ، چاپ هانرى كربن ) مىگويد « . . . نديدى كه صوفى صحابه را با دلق هژده منى چون بكشتند » ، و از اينجا نيز معلوم مىشود كه هرچند مطلب متين نمىنمايد ، امّا شهرتى داشته است ! عطّار نيز گويد ( منطق الطير ، 34 ، كتابفروشى تأييد اصفهان ) : گر خلافت بر خطا مىداشت او * هِفْدَه من دلقى چرا مىداشت او گر خلافت بر هوا مىراندى * خويش را بر سلطنت بنشاندى ! -